De onmisbare rol van mondactiviteiten
Als je peuter vrolijk bellen blaast in de tuin of tevreden knabbelt op een worteltje, lijkt het misschien gewoon spel en eten. Maar in werkelijkheid gebeurt er veel meer dan dat.
De tong, lippen, wangen en kaakspieren werken de hele dag samen, niet alleen om te eten en te praten, maar ook om de groei van het gezicht en het gebit te ondersteunen. Juist in de peuter- en kleuterjaren wordt hier een cruciale basis voor gelegd.
Ouders letten vaak op aspecten zoals rechte tanden of duidelijke uitspraak, maar de functie van de mond begint eigenlijk al veel eerder. Hoe een kind wordt gevoed, hoe het ademt, kauwt, slikt en de tong gebruikt, heeft een directe invloed op de ontwikkeling van de kaken en daarmee op de vorm van het gezicht.
De tong als de architect van de mond
De tong wordt vaak gezien als een spier die nodig is voor eten en praten, maar haar rol gaat verder dan dat. In rust hoort de tong tegen het gehemelte te liggen, waardoor er een lichte, constante druk ontstaat die helpt bij de brede en symmetrische ontwikkeling van de bovenkaak.
Kinderen die veel door hun mond ademen of de tong laag in de mond houden, missen deze natuurlijke ondersteuning. Dit kan leiden tot een smallere groei van de bovenkaak, wat weer resulteert in minder ruimte voor tanden en kiezen. Aangezien de kaken als fundament van het gezicht dienen, kan ook de gezichtsontwikkeling hierdoor beïnvloed worden, met bijvoorbeeld een langer en smaller gezicht of een minder goed ontwikkelde onderkaak als mogelijke gevolgen.
De essentie van kauwen
Kauwen lijkt misschien vanzelfsprekend, maar tegenwoordig krijgen veel kinderen voornamelijk zachte voeding. Het is echter belangrijk voor de mondontwikkeling om voedsel aan te bieden dat echt gekauwd moet worden.
Kauwen activeert de kaakspieren en geeft belangrijke groeiprikkels aan de kaken. Denk aan voedingsmiddelen zoals appels, komkommers, paprika's of stevige broodkorsten. Probeer ook eens een hele appel in plaats van partjes aan te bieden, aangezien het afhappen meer van de lippen, tong en kaakspieren vraagt en daarmee een goede oefening is voor de mond. Kauwen kan dus gezien worden als de krachttraining voor de mond.
Blazen en zuigen als nuttige oefening
Naast kauwen helpen ook activiteiten zoals blazen en zuigen bij de ontwikkeling van de mondspieren. Kinderen die bellen blazen, veertjes wegblazen of drinken met een rietje, oefenen op een speelse manier de samenwerking tussen lippen, wangen en tong. Voor kinderen is het leuk, maar voor de mondspieren is het een waardevolle training.
Opmerkelijke signalen
Kinderen kunnen soms zelf al signalen geven dat de mondfunctie extra aandacht behoeft, zoals een open mond in rust, mondademen, snurken, kwijlen of kauwproblemen. Ook spraakproblemen kunnen soms voortkomen uit de manier waarop de mondspieren samenwerken.
Als meerdere van deze signalen aanwezig zijn of langdurig blijven bestaan, kan het verstandig zijn om professioneel advies in te winnen.
Integrale aanpak voor mondgezondheid
Een logopedist gespecialiseerd in Oro-Myofunctionele Therapie (OMFT) kijkt verder dan alleen spraak en richt zich ook op ademhaling, tongpositie, slikken en de ontwikkeling van het gezicht en de kaken. Vaak wordt samengewerkt met tandartsen, orthodontisten, mondhygiënisten en KNO-artsen. Om het totaalplaatje te bekijken en te werken aan gezond mondgedrag, is het van belang om naar het geheel te kijken, waarbij soms ook osteopaten betrokken kunnen worden als houding of bewegingspatronen een rol lijken te spelen.
De basis van gezond mondgedrag begint vaak met iets simpels: een kind dat leert ademen, zuigen, kauwen en blazen op de natuurlijke manier waarop het lichaam bedoeld is.
Vind een OMFT-gespecialiseerde logopedist bij jou in de buurt op: OMFT.info/therapeut-vinden
